پشت پرده کندی این روزهای اینترنت فیلترینگی پنهان در جریان است؟
وب کنفرانس: گزارش ترافیکی کشور در میانه جولای ۲۰۲۶ نشان داده است که در لایه زیرساخت ارتباطی، از یک طرف با فیلترینگ ترافیک UDP سرعت لود صفحات با پروتکل HTTP/۳ از دست رفته و از سوی دیگر، تاخیر عمیقی در گذار به IPv۶ دیده می شود.
نگار علی- آخرین داده های دریافتی از رادار کلودفلر (Cloudflare Radar) در بازه زمانی ۸ تا ۱۵ جولای (یک هفته گذشته) تصویر آماری دقیقی از رفتار کاربران، امنیت پروتکل ها و معماری شبکه اینترنت در کشور ارایه می دهد؛ بر طبق نمودارهای رادار کلودفلر زیرساخت های ارتباطی کشور بازهم در چنبره آدرس های سنتی IPv۴ گرفتار است. با این وجود، ثبت یک جهش غیرمنتظره و هرچند کوچک در فعال سازی ترافیک IPv۶ از تاریخ ۱۲ جولای، می تواند سیگنالی از آغاز یک دوره گذار زیرساختی و آزمایشی توسط اپراتورهای بزرگ داخلی باشد.
یکی از اساسی ترین فاکتورهای ارزیابی توسعه یافتگی شبکه یک کشور، میزان پذیرش و مهاجرت به نسخه ششم پروتکل اینترنت (IPv۶) است.
انحصار تاریخی و مطلق IPv۴: حدود ۹۸.۷٪ از کل درخواست های HTTP مبادله شده در شبکه کشور، بازهم بر بستر پروتکل قدیمی IPv۴ هدایت می شوند. این حجم از وابستگی نشان دهنده چالش های عمیق اپراتورها در تامین آدرس های IP و عدم پیاده سازی همه گیر آدرس دهی نوین در لایه دسترسی کاربران غائی است.
سهم ناچیز اما حیاتی IPv۶: پروتکل IPv۶ اکنون سهمی معادل تنها ۱.۳٪ از کل ترافیک شبکه را به خود مختص کرده است که فاصله ای جدی با میانگین های جهانی دارد.
بررسی نمودار توزیع ترافیک در طول هفته منتهی به ۱۵ جولای، از یک نقطه عطف فنی پرده برمی دارد. تا قبل از روز ۱۲ جولای، سهم ترافیک IPv۶ در شبکه ایران حدودا صفر مطلق بود. با این وجود، از تاریخ ۱۲ جولای، نمودار کلودفلر شاهد ثبت نوار باریک اما مستمری از ترافیک IPv۶ است. این رفتار نموداری به وضوح نشان دهنده یک مداخله فنی مشخص همچون باز شدن آزمایشی مسیرهای IPv۶ یا پیکربندی جدید تجهیزات شبکه ازطریق یک یا چند اپراتور بزرگ موبایل یا ثابت در کشور است.
اینترنت کشور در لایه امنیت تبادل داده این نمودار توزیع درخواست های وب را برمبنای نسخه های مختلف پروتکل HTTP (شامل HTTP/۱.x، HTTP/۲ و HTTP/۳) در بازه زمانی ۸ تا ۱۵ جولای نشان میدهد. این داده ها از نظر وضعیت مدرن بودن زیرساخت ها و شبکه در این منطقه، نکات خیلی مهمی را آشکار می کنند:
بالاتر از ۸۷.۷٪ ترافیک روی پروتکل HTTP/۲ (رنگ آبی روشن) جابه جا می شود. این یعنی بخش عمده ای از وبسایت ها و سرورهایی که کاربران در کشور به آنها متصل می شوند، به فناوری های مالتی پلکسینگ (Multiplexing) مجهزند که اجازه می دهد چندین درخواست هم زمان روی یک اتصال ارسال شوند و سرعت لود صفحات بهبود یابد. روند این ترافیک در طول هفته کاملا پایدار و بدون نوسان شدید بوده است.
حدود ۱۲.۲٪ از ترافیک (رنگ سرمه ای در پایین نمودار) بازهم از نسخه های قدیمی و سنتی HTTP/۱.x استفاده می نماید. این ترافیک معمولا در ارتباط با ابزارهای قدیمی، بات ها، درخواست های API ساده، یا سرورهای داخلی و وبسایت های دولتی/سازمانی است که هنوز زیرساخت خویش را به نسخه های جدیدتر ارتقا نداده اند. نوسان های موجی شکل کوچک در این بخش نشان دهنده تغییر رفتار کاربران بین ساعات شب و روز است.
عجیب ترین و کلیدی ترین نکته این نمودار، سهم کمتر از ۰.۱ درصدی HTTP/۳ (رنگ نارنجی) است؛ بطوریکه اثر آن در بالای نمودار با دشواری و در حد یک خط مویی دیده می شود. پروتکل HTTP/۳ مدرن ترین نسخه این پروتکل است که بر پایه QUIC و پروتکل UDP کار می کند و سرعت فوق العاده بالایی دارد.
این سهم نزدیک به صفر یک دلیل فنی واضح دارد: مسدود بودن یا اختلال شدید روی پروتکل UDP در شبکه اینترنت کشور (فیلترینگ یا محدودیت های زیرساختی بر روی پورت های UDP). وقتی مرورگر نتواند اتصال HTTP/۳ را برقرار کند، به ناچار به پروتکل قدیمی تر یعنی HTTP/۲ پس روی می کند.
انحصار مطلق کروم در بازار مرورگرها تحلیل User Agents نشان دهنده یک الگوی رفتاری بشدت یکپارچه و بدون تنوع در انتخاب مرورگر توسط کاربران ایرانی است:
پادشاهی کروم با سهم ۹۶ درصدی: مرورگر گوگل کروم عملا تمام ترافیک وب کشور را در انحصار خود دارد. این چیدمان آماری معلول دو عامل ساختاری است: نخست، سهم خیلی بالای گوشیهای هوشمند تحت سیستم عامل اندروید در بازار ایران که کروم را به شکل پیش فرض در اختیار دارند؛ دوم، تسلط ویندوز بر بخش دسکتاپ و استفاده وسیع کاربران از این مرورگر بعنوان ابزار اول وب گردی.
سهم بشدت حاشیه ای سافاری و فایرفاکس (هرکدام ۱.۲٪): سهم ناچیز سافاری تاییدکننده جامعه آماری کوچک کاربران سیستم عامل های iOS و macOS در ایران است. فایرفاکس هم باوجود پیشینه تاریخی خود، در بازار ایران به یک مرورگر حاشیه ای برای کاربران خاص تبدیل گشته است.
در آخر باید گفت گزارش ترافیکی کشور در میانه جولای ۲۰۲۶، در لایه زیرساخت ارتباطی، تأخیر عمیقی در گذار به IPv۶ را نشان میدهد. رصد ترافیک در ماههای آینده مشخص خواهدنمود که آیا این جهش کوچک ۱.۳ درصدی مقدمه ای بر مهاجرت ملی و گسترده به نسل جدید آدرس های اینترنتی است یا صرفا یک رزمایش فنی و محدود باقی خواهد ماند.
منبع: webmeet.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب