گام اروپا برای خودکفایی در ارتباطات ماهواره ای

به گزارش وب کنفرانس به نقل از رویترز، اتحادیه اروپا در جدیدترین اقدام خود برای کاهش وابستگی فناورانه به ایالات متحده، طرحی را عرضه کرده است که بر مبنای آن بخش عمده ای از طیف فرکانسی پرارزش ارتباطات ماهواره ای سیار در اختیار شرکت های اروپایی قرار خواهد گرفت. این تصمیم در شرایطی اتخاذ می شود که رقابت بر سر زیرساخت های فضایی و ارتباطات ماهواره ای به یکی از مهم ترین عرصه های رقابت ژئوپلیتیکی و اقتصادی میان قدرت های بزرگ تبدیل گشته است.

بر اساس طرح پیشنهادی کمیسیون اروپا، طیف فرکانسی ۲ گیگاهرتز که برای عرضه خدمات ارتباط مستقیم ماهواره به تلفن همراه و خودرو ها مورد استفاده قرار می گیرد، بگونه ای بازتوزیع خواهد شد که سهم شرکت های اروپایی نسبت به بازیگران خارجی افزایش یابد.

این طیف فرکانسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، چونکه امکان عرضه خدمات ارتباطی در مناطق دورافتاده و حتی دور زدن زیرساخت های سنتی اپراتورهای مخابراتی را فراهم می آورد.

در حال حاضر مجوز بهره برداری از این طیف فرکانسی در اختیار شرکت های آمریکایی «Viasat» و «EchoStar» قرار دارد. مجوزهای فعلی این دو شرکت در سال ۲۰۲۷ منقضی می شوند و اتحادیه اروپا از چند سال قبل درحال بررسی نحوه تخصیص مجدد این دارایی راهبردی بوده است.

مطابق چارچوب جدید، یک سوم از ظرفیت این طیف فرکانسی به کاربردهای حاکمیتی، امنیتی و نظامی اختصاص خواهد یافت. این بخش بوسیله ی یک اپراتور اروپایی مدیریت می شود و مقرر است با منظومه ماهواره ای «IRIS۲» یکپارچه شود. پروژه مذکور شامل حدود ۲۹۰ ماهواره در مدارهای مختلف است و پاسخ راهبردی اروپا به گسترش نفوذ جهانی شبکه ماهواره ای استارلینک بشمار می رود.

دو سوم باقیمانده ظرفیت این طیف فرکانسی هم برای کارهای تجاری درنظر گرفته شده است. با این وجود، بر خلاف برخی پیشنهادهای اولیه که خواهان حذف کامل شرکت های آمریکایی از بازار بودند، کمیسیون اروپا در نهایت نگاهی میانه را در برابر آن برگزیده است. بر مبنای طرح فعلی، این بخش به شکل مساوی میان اپراتورهای اروپایی و غیراروپایی تقسیم خواهد شد.

تصمیم در این مورد نتیجه یک منازعه داخلی در بین مقامات اروپایی بوده است. بعضی از اعضای کمیسیون معتقد بودند که کل طیف فرکانسی باید به شرکت های اروپایی اختصاص پیدا کند تا استقلال فناوری اتحادیه تقویت شود. در مقابل، هنا ویرکونن، مسئول سیاستهای فناوری اتحادیه اروپا، نهایتا از نگاهی حمایت کرد که ضمن تقویت بازیگران بومی، امکان حضور محدود کمپانی های خارجی را هم حفظ کند.

مقامات اروپایی تاکید دارند که این سیاست بخشی از راهبرد گسترده تر «حاکمیت فناورانه» اروپا است. در سالهای اخیر نگرانی در رابطه با رشد سریع فناوری چین، تسلط شرکت های بزرگ آمریکایی بر زیرساخت های دیجیتال و همینطور تنش های فزاینده فراآتلانتیکی سبب شده بروکسل بدنبال تقویت ظرفیتهای مستقل خود در حوزه های راهبردی باشد.

به عقیده کارشناسان و از منظر تحلیل بازار، مهم ترین پیامد این تصمیم متوجه استارلینک و همینطور پروژه ماهواره ای شرکت آمازون خواهد بود. مفسرین اعتقاد دارند محدود شدن دسترسی این شرکت ها به طیف فرکانسی اروپا می تواند توان رقابتی آنها را در مقابل اپراتورهای مخابراتی و ماهواره ای اروپایی کم کند. برخی ارزیابی ها حتی حاکی از آنست که این چارچوب جدید ممکنست شرکت اسپیس ایکس را در موقعیتی ضعیف تر نسبت به رقبای اروپایی قرار دهد.

با این حال، بروکسل تلاش دارد از ایجاد تصور تبعیض آشکار ضد شرکت های آمریکایی جلوگیری نماید. مقامات کمیسیون اروپا تاکید کرده اند که فرایند تخصیص طیف بر مبنای اصول شفافیت و رقابت منصفانه صورت خواهد گرفت و هدف اصلی آن افزایش تاب آوری، امنیت و استقلال راهبردی اتحادیه اروپا است.

این طرح هنوز به قانون تبدیل نشده و باید در مذاکرات میان کشورهای عضو و پارلمان اروپا بررسی شود. با این وجود، جهت گیری کلی آن یک پیام روشن برای صنعت فضایی جهان دارد. بر همین اساس، اروپا درحال عبور از مرحله مصرف کننده فناوری به مرحله مالک و معمار زیرساخت های راهبردی خود است. در چنین فضایی، رقابت ماهواره ای دیگر صرفا رقابتی تجاری بر سر اینترنت پرسرعت نیست، بلکه به بخشی از معادله بزرگ تر قدرت، امنیت و حاکمیت دیجیتال در قرن بیست ویکم تبدیل گشته است.